Przedstawia proces włączania instytucji muzealnych w życie różnych warstw społecznych, rolę przewodników oraz edukacyjny charakter tych miejsc. Analizowany jest zarówno inkluzyjny, jak i wykluczający wymiar muzeów, a także przekształcanie prywatnych kolekcji w instytucje otwarte dla szerszej publiczności – w tym chłopów, kobiet i dzieci. Na tym tle ukazano Wawel jako przestrzeń intensywnej aktywności kolekcjonerskiej i emocjonalnej pracy towarzyszącej ochronie oraz interpretacji pamiątek narodowych. W publikacji omówiono także działalność Izabeli Czartoryskiej i jej inicjatywy edukacyjne w Puławach oraz alternatywne koncepcje muzealne, takie jak Baublis na Żmudzi. Główny zamysł książki opiera się na analizie narracji narodowych i społecznych wykluczeń wpisanych w początki polskiego muzealnictwa.